ახალციხე

ახალციხის ებრაელთა დასახლების ზუსტი დასაწყისი დაუდგენელია; მათ ვახუშტი ბატონიშვილი XVIII საუკუნეში იხსენიებს. ათაბაგების დროს ახალციხე, როგორც სავაჭრო ცენტრი, ტრაპიზონამდე იყო ცნობილი, ქალაქის ებრაელები კი ვაჭრობაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებდნენ. 1835 წლის მონაცემებით, ახალციხეში 623 ებრაელი ცხოვრობდა. იეჰუდა ჩერნი აღწერდა 1741–1742 წლებში აშენებულ სინაგოგას, რომელშიც ებრაული ენის სასწავლებელიც მოქმედებდა; მოგვიანებით თემს ორი სინაგოგა ჰქონდა.

შემორჩენილი ზედა სინაგოგის წარწერა მის აშენებას 1862–1863 წლებით ათარიღებს; შენობა 2012 წელს განაახლეს. ისრაელში მასობრივმა გადასახლებამ, რომელიც 1970–1980-იან წლებში დაიწყო, თემი მკვეთრად შეამცირა: 2016 წლის ცნობით, ქალაქში მხოლოდ ორი ებრაული ოჯახი ცხოვრობდა.

2025 წლის რეპორტაჟში სინაგოგის მზრუნველად დასახელებულია 23 წლის ბენიამინ ლევიშვილი, რომლის მამა და პაპაც ამ მოვალეობას ასრულებდნენ; შენობის მოვლა თემის შემცირების შემდეგაც გრძელდება.