ონი

ვახუშტი ბატონიშვილი XVIII საუკუნის პირველ ნახევარში ონში ებრაელ ვაჭრებს ასახელებს; მოგვიანებით გიულდენშტედტი აქ ქართველების, სომხებისა და ებრაელების თანაცხოვრებას აღწერს. XIX საუკუნის 1860-იან წლებში ონში დაახლოებით 80 ებრაული კომლი ცხოვრობდა; მათი საქმიანობა ვაჭრობასა და სოფლის მეურნეობას მოიცავდა.

ი. ჩორნი ონის ძველ სალოცავს ვიწრო, ჩანჩქერებული და განზიარებული სახურავით აღწერს — ის თემს ვეღარ ეტეოდა. ონელი ებრაელები ბატონისა და სასულიერო ყმებად იყოფოდნენ; ჩორნი მათ კარგ ურთიერთობას ადგილობრივ ქართველებთან და სომხებთანაც აღნიშნავს.

არსებული დიდი სინაგოგა 1895 წელს აშენდა; 1991 წლის მიწისძვრამ დააზიანა და 1995 წელს აღადგინეს. 1972 წელს მას 3 150 მრევლი ჰყავდა, 2015 წელს — 16; თემის შემცირება 1970-იანი და 1990-იანი წლების, ძირითადად ისრაელისკენ მიმართული ემიგრაციის ფონზე მოხდა.