ებრაული თემის ისტორია
თამარაშენი წყაროებში „პატარა ქალაქად“ არის მოხსენიებული, სადაც სომხები, ებრაელები და ქართველები ცხოვრობდნენ. თამარაშენელმა ებრაელებმა ეთნოგრაფ ი. ჩორნის უამბეს, რომ მცხეთიდან და იმერეთიდან იყვნენ ჩამოსულები და ამ ქალაქში უკვე 300 წელი ცხოვრობდნენ.
XIX საუკუნის დასაწყისში აქ დროებით გადმოსახლდა ცერონისის ებრაული ოჯახიც — ხახამ გაბრიელ ციცუაშვილის ოჯახი, რომელსაც ქვრივმა ანტონ ფალავანდოვამ პირობების გასაუმჯობესებლად თამარაშენში ჩამოსვლა უშვა; სასამართლო დავის შემდეგ ისინი ცერონისში დააბრუნეს.
XIX–XX საუკუნეების მიჯნაზე ცხინვალის ეკონომიკური აღმავლობის პერიოდში თამარაშენიდან ცხინვალში გადასახლდნენ დანიელაშვილები, დედიაშვილები, მანაშეროვები, ჯინჯიხაშვილები, მამისთვალაშვილები, კაკიაშვილები, დავითაშვილები, ელიაშვილები, ნანიკაშვილები, იოსებაშვილები და პატარკაციშვილები.
ისტორიის მოსმენაწყაროები
- ე. მამისთვალიშვილი, „ქართველი ებრაელები“, გვ. 122–123, 205–206, 314