ცხინვალი

წიგნის მიხედვით, ცხინვალელი ებრაელის პირველი წერილობითი ხსენება მცხეთის 1392 წლის სიგელში გვხვდება. თემის უფრო ადრეული წარმოშობის შესახებ მოსაზრებებს ავტორი დადასტურებულ თარიღებად არ მიიჩნევს.

XVIII საუკუნის მეორე ნახევრის აღწერაში ცხინვალში 22 ებრაული დიმი ირიცხებოდა — სავარაუდოდ, მხოლოდ გადასახადის გადამხდელები. 1860–1870-იან წლებში ქალაქის გალავნებს გარეთ, ებრაული უბნის მახლობლად, ცალკე მცირე ებრაული ბაზარი მოქმედებდა.

1886 წლის აღწერით, ცხინვალის 3 832 მცხოვრებიდან 1 953 ებრაელი იყო — ქალაქის მოსახლეობის ნახევარზე მეტი. 2021 წლის ისტორიულ-ჟურნალისტური გამოკვლევა აღწერს სინაგოგის, მაცის საცხობისა და ებრაული სამეზობლოს გარშემო განვითარებულ საზოგადოებრივ ცხოვრებას.

1913 და 1915 წლების ხანძრებში ებრაული უბნის 100-ზე მეტი საცხოვრებელი სახლი დაიწვა. XIX–XX საუკუნეების მიჯნაზე ეკონომიკური აღმავლობის ფონზე ცხინვალში ახლომდებარე სოფლებიდან გადასახლდნენ: თამარაშენიდან — დანიელაშვილები, დედიაშვილები, მანაშეროვები, ჯინჯიხაშვილები, მამისთვალაშვილები, კაკიაშვილები, დავითაშვილები, ელიაშვილები, ნანიკაშვილები, იოსებაშვილები, პატარკაციშვილები; ბრეთიდან — ბინიაშვილები, დავარაშვილები, თორიკაშვილები, პაპისმედაშვილები, ჯანაშვილები, კევიაშვილები; ატენიდან — მოშიაშვილები, ისრაელაშვილები, ასტანჯელაშვილები, შაბათაშვილები; ცერონისიდან — კრიხელები.

ევროაზიის ებრაული კონგრესის ცნობით, რეგიონის ებრაელთა თითქმის მთელი მოსახლეობა 1991–1992 წლებში წავიდა ან „სოხნუთმა“ გაიყვანა, თუმცა ზოგი მოგვიანებით დაბრუნდა. 2008 წლის ომში ცხინვალის ებრაული უბანი ხელახლა განადგურდა; წყარო ომის შემდეგ რამდენიმე ოჯახის დაბრუნებასაც აღნიშნავს.